Solenizantem (tym, kto ma urodziny) jest Jezus. Ale na imprezę wpada też Mikołaj – wesoły gość, który przynosi darmowe prezenty.

To jest absolutnie genialna metafora. Trafia w sam sedno tego, czym stały się współczesne Święta.

Pociągnijmy ten obraz dalej, bo aż się prosi o rozwinięcie.

Wyobraźmy sobie tę wielką salę balową w grudniu.

W jednym kącie, trochę na uboczu, siedzi Solenizant – Jezus. Przy Jego stoliku jest spokojniej, ciszej. On nie ma worka z gadżetami. Jego prezent jest innego rodzaju – to raczej zaproszenie do głębokiej rozmowy, oferta wewnętrznego spokoju, przebaczenia, a czasem trudne wyzwanie do zmiany swojego życia. Żeby odebrać ten prezent, trzeba na chwilę usiąść, wyciszyć się, może coś z siebie dać (tę wspomnianą modlitwę czy bycie lepszym). To wymaga wysiłku. To nie jest "instafood", to raczej wykwintna kolacja, na którą trzeba się odpowiednio ubrać i poświęcić czas.

A w drugim końcu sali, w świetle jupiterów, rozstawił się Mikołaj. Gra głośna muzyka ("Last Christmas" w pętli), sypie się konfetti, jest kolorowo. Mikołaj to ten typ gościa, który jest duszą towarzystwa. Jest "bezobsługowy". Nie zadaje trudnych pytań, nie oczekuje deklaracji poprawy. Jego relacja z nami jest czysto transakcyjna, ale w bardzo przyjemny sposób: podchodzisz, uśmiechasz się (nawet sztucznie), dostajesz paczkę i możesz wracać do stołu z jedzeniem.

Nic dziwnego, że kolejka do Mikołaja zakręca trzy razy wokół sali.

W tym Twoim obrazie świetnie widać kilka mechanizmów:

1. Dopaminowy strzał: Mikołaj daje natychmiastową gratyfikację. Nowy telefon, sweter, zabawka – to szybki zastrzyk szczęścia. Prezent od Solenizanta działa powoli, czasem miesiącami, a jego efekty widać dopiero po czasie. W biegu między karpiem a galerią handlową wybieramy to, co szybkie.

2. Komercjalizacja jako "wesoły gość": Mikołaj w tej metaforze to idealny ambasador konsumpcjonizmu. Jest bezpieczny. Nie mówi o grzechu, o biedzie (chyba że tej, którą można załatwić szybkim przelewem na zbiórkę), o ofierze. Mówi o "magii świąt", która dziwnym trafem zawsze wiąże się z wydawaniem pieniędzy.

3. Paradoks gości: Najbardziej ironiczne w tej imprezie jest to, że wszyscy jedzą tort urodzinowy Solenizanta, ale toasty wznoszą za Mikołaja. Korzystamy z okazji, którą stworzyły narodziny Jezusa (wolne dni, tradycja spotkań), żeby celebrować coś zupełnie innego.

To trochę tak, jakbyś przyszedł na urodziny najlepszego przyjaciela, zjadł jego tort, a potem spędził cały wieczór, gadając z dostawcą pizzy, bo przyniósł darmowe sosy.

Twoja metafora doskonale pokazuje, dlaczego tak łatwo jest "ukraść Święta". Nie trzeba złych chęci. Wystarczy postawić obok siebie coś wymagającego głębi i coś oferującego łatwą przyjemność. Nasza ludzka natura zazwyczaj wybierze najkrótszą kolejkę do szczęścia.

Smutne w tej imprezie jest to, że kiedy zgasną światła, a prezenty od Mikołaja się znudzą lub zepsują, Solenizant nadal tam czeka. Tylko że większość gości jest już wtedy zbyt przejedzona i zmęczona, żeby to zauważyć.