Skip to content

Streszczenie Monografia „Rozdrobnienie materiałów”

Obecnie największe grupy materiałów uziarnionych stanowią materiały budowlane: kruszywa (naturalne i sztuczne), spoiwa mineralne (cementy, wapno, gipsy), żwiry, piaski, komponenty klejów, materiały izolacyjne, pigmenty chemiczne i ceramiczne i inne, nośniki energetyczne o fazie stałej (węgle i rozdrobnione materiały pochodzenia roślinnego), rudy metali, materiały ogniotrwałe, nawozy mineralne i sztuczne, surowce i produkty chemiczne, ceramiczne, pigmenty, farmaceutyki oraz wiele innych.

Większość materiałów uziarnionych do wymaganego technologicznie czy komercyjnie uziarnienia przetwarzanych jest w drodze mechanicznej to jest w procesach rozdrabniania (kruszenia i mielenia). Do wytwarzania materiałów uziarnionych w tych procesach stosuje się maszyny rozdrabniające (kruszarki i młyny)

Podstawowe zagadnienia rozdrabniania

Charakterystyka procesów rozdrabniania

Procesy rozdrabniania polegają na rozdzielaniu struktury ziaren materiału na więcej części przez zniszczenie ich wewnętrznej spoistości wskutek oddziaływania obciążeń zewnętrznych lub obciążeń o innym charakterze.

Największe znaczenie mają metody mechaniczne, którymi wytwarza się praktyczne wszystkie materiały o uziarnieniu powyżej 1 mm oraz około 98÷99% ilości materiałów o drobniejszym uziarnieniu.

Podstawowy podział procesów rozdrabniania zawarto w wycofanej bez zastąpienia normie PN-72/C-47270.

W procesach rozdrabniania zachodzących w maszynach rozdrabniających występuje pięć głównych mechanizmów procesu rozdrabniania materiałów kruchych (rys. 2.1) , są to:

a - quasi statyczne ściskanie i ścieranie pojedynczego ziarna pomiędzy płytami, sferami, klinami – zachodzi w kruszarkach szczękowych, stożkowych, walcowych, młynach walcowych,

b - quasi statyczne ściskanie i ścieranie zbioru ziaren pomiędzy płytami względnie sferami - zachodzi w kruszarkach szczękowych, stożkowych, walcowych oraz w młynach walcowych wysokociśnieniowych,

c - quasi statyczne ściskanie pojedynczego ziarna pomiędzy klinami, które zachodzi w uzębionych kruszarkach walcowych, kruszarkach szczękowych i stożkowych - wyposażonych w profilowane elementy robocze,

d - dynamiczne (udarowe) rozbijanie pojedynczego swobodnego ziarna oraz zbioru swobodnych ziaren z dużą prędkością propagacji obciążeń – zachodzi w kruszarkach udarowych (bijakowych, młotkowych i odśrodkowych) i w młynach z mielnikami swobodnymi (wibracyjnych, planetarnych, udarowych, rolowo-misowych, strumieniowych),

e - niszczenie powierzchniowe struktur ziaren: „okruszanie” – które zachodzi w kruszarkach wibracyjnych oraz ścieranie – zachodzi w młynach z mielnikami swobodnymi dominująco w mieszadłowych, a w mniejszym stopniu w grawitacyjnych i wibracyjnych.

 

Własności uziarnionych materiałów rozdrabnianych

  • własności wytrzymałościowe, głównie wytrzymałość na ściskanie,
  • twardość,
  • uziarnienie,
  • gęstości, właściwa, nasypowa, kąt naturalnego usypu,
  • wilgotność,
  • inne, zróżnicowane w poszczególnych technologiach materiałów uziarnionych.

Podstawowe rodzaje ziaren materiałów naturalnych i syntetycznych

  • krystalit (kryształ pierwotny) – najmniejszy element budowy materiału uziarnionego, proszku. Krystalit tworzy przestrzeń koherentnie
    rozpraszająca promieniowanie rentgenowskie wskutek wysokiego stopnia uporządkowania materii w jego obrębie, umożliwiający pomiar jego wielkości przez wykorzystanie zjawiska poszerzenia dyfrakcyjnych refleksów rentgenowskich,
  • agregat – tworzy go niewielka liczba krystalitów połączonych w bezporowaty zbiór,
  • aglomerat – ziarno utworzone z wielu krystalitów i ewentualnie agregatów, charakteryzujące się porowatością,
  • granulat - szczególna forma agregatu wytworzona sztucznie o regularnym kształcie (kulistym, elipsoidy obrotowej).

Podstawowe własności fizyczne materiałów uziarnionych pojedynczych ziaren oraz ich zbiorów to:
− wymiary (rozmiary) ziaren,

− kształt ziaren,

− powierzchnia ziaren,

− objętość ziaren,

− porowatość,

− wilgotność (jej rodzaj) i wilgoć,

− gęstość,

− parametry matematyczne ich zbioru, składu, rozkładu

W procesach rozdrabniania, wzbogacaniastosuje się jeszcze inne kryteria rozdziału związane z własnościami to jest:

− skład densymetryczny,

− wilgotność,

− podatność na przesiewanie,

− podatność na wzbogacanie grawitacyjne,

− podatność na wzbogacanie magnetyczne,

− podatność na wzbogacanie elektryczne,

− podatność na flotację,

− podatność na inne technologie wzbogacania,

− podatność na aglomerację (bezciśnieniowa i ciśnieniową),

− podatność na polerowanie,

− mrozoodporność,

− nasiąkliwość,

− inne właściwości fizykomechaniczne,

− inne właściwości chemiczne,

− stopień koncentracji składnika użytecznego,

− właściwości optyczne,

− barwę materiału ziaren oraz ich połysk,

− kształt ziaren,

− współczynnik tarcia ziaren o powierzchnię materiału po której się poruszają,

− udział zanieczyszczeń,

− inne własności zwane też właściwościami.

Wskaźniki można podzielić na trzy grupy:
1. Wskaźniki fizyczne określające cechy geometryczne i własności fizyczne materiału uziarnionego, czyli: wymiary, kształty ziaren, rozkłady zbiorów ziaren, procentowe pozostałości na sitach kontrolnych, udziały procentowe zewnętrznych górnych lub dolnych klas ziarnowych, wymiary ziaren kontrolnych: średnich, najczęściej o określonym procencie  ilościowo lub masowo, powierzchnię właściwą (statyczną, kinetyczną), gęstość piknometryczną, twardość, mikrotwardość, strukturę petrograficzną, wytrzymałość na ściskanie, wytrzymałość na rozciąganie (próba Brazylijska), wskaźniki związane z poborem energii na rozdrabnianie - indeksy pracy (Bonda, Hardgrove'a, Zeisela, Schillera lub  inny), wytrzymałość na uderzenie, indeks abrazyjności (ścieralność), moduł Younga (statyczny i dynamiczny), współczynnik Poissona, kruchość, łupliwość, higroskopijność, zdolności adsorpcyjne i absorpcyjne, piroforyczność, barwę, połysk, objętość porów (całkowitą, średnią), rozkład, kształt porów, kąt tarcia wewnętrznego, kąt tarcia statycznego i kinetycznego o metal, kąt naturalnego usypu oraz szereg innych wskaźników dotyczących rozdrabniania materiałów w technologiach rozdrabniania np.: materiałów pochodzenia roślinnego, środków farmaceutycznych, farb i lakierów i innych.
2. Wskaźniki technologiczne: stopnie rozdrobnienia (graniczny, średni, n-procentowy), wzrostu powierzchni, podatność na mielenie, podatność na aglomerację (bezciśnieniową i ciśnieniową), udział wody, wydajność całkowitą, wydajność klasy użytecznej, jednostkowy pobór energii na proces rozdrabniania oraz procesy towarzyszące (klasyfikacji ziarnowej, wzbogacania i inne), efektywność (skuteczność) procesu rozdrabniania oraz wskaźniki dotyczące materiałów drobno uziarnionych – proszków, to jest: sypkość,  zagęszczalność prasowalność, spiekalność i inne.
3. Własności fizykomechaniczne: wskaźniki chemiczne zawierające: udziały: materiału podstawowego, pozostałych składników, zanieczyszczeń faz (stałej, ciekłej i gazowej), występowanie powłok tlenkowych, aktywność, odporność na korozję, aktywność chemiczną, aktywność elektrochemiczną, zdolności katalityczne, toksyczność i inne.

W projektowaniu kruszarek i młynów stosowanych w górnictwie w przeróbce mechanicznej rud oraz rozdrabnianiu surowców skalnych, a także surowców i spoiw mineralnych większość producentów maszyn rozdrabniających w ich projektowaniu posługuje się wskaźnikiem WI, który najczęściej wyznacza w swoim firmowym laboratorium w standardowym młynie Bonda.

Dokładne określenie podatności materiału na rozdrabnianie jest przydatne dla inwestorów zakładów do rozdrabniania (kruszenia i mielenia), konstruktorów maszyn rozdrabniających oraz projektantów układów rozdrabniania.

Na jednostkowy pobór energii w procesie mielenia mają wpływ nie tylko własności fizyczne materiału – określane wskaźnikami WI, HGI lub innymi, ale także sposób rozdrabniania oraz środowisko rozdrabniania, czyli sposób mielenia na mokro lub na sucho. O rodzaju środowiska (woda, powietrze lub gazy suszące), decydują: własności fizyczne materiału, technologia rozdrabniania oraz jego przyszłe zastosowanie jako produktu finalnego lub nadawy do następnego procesu rozdrabniania.

W przypadku kruszenia dominująca większość procesów zachodzi na sucho, przy wilgotności złożowej lub powstałej podczas składowania materiału rozdrabnianego.

W przypadku mielenia środowisko rozdrabniania ma wpływ na jednostkowy pobór energii oraz na koszty suszenia, jeśli zmielony materiał wymaga suszenia.

Szereg materiałów można mleć w środowisku powietrza lub wody, a o rodzaju środowiska mielenia decydują całkowite koszty mielenia. Znaczną część materiałów: surowce cementowe, węgle energetyczne (pomijając nieliczne technologie wytwarzania wodnych zawiesin lub suspensji węgla), nawozy mineralne miele się na sucho w środowisku gazów suszących, a spoiwa mineralne (cement, wapno gips palony) nawozy mineralne oraz wiele surowców mineralnych i uziarnionych materiałów syntetycznych miele się na sucho w środowisku powietrza, natomiast niemal wszystkie rudy miele się tylko na mokro w środowisku wody.

 

Wymagania technologiczne produktów rozdrabniania

Do najbardziej popularnych młynów, czyli młynów grawitacyjnych – kulowych i prętowych maksymalny wymiar ziaren nadawy mieści się w zakresie 10÷50 mm, a najkorzystniejsze uziarnienie to klasa 0÷10 mm. Do młynów autogenicznych i semiautogenicznych maksymalny wymiar ziaren mieści się w zakresie 200÷500 mm.

Nadawa do młynów tocznych – rolowo-misowych powinna posiadać uziarnienie 0÷80 mm – przy największych młynach oraz 0÷40 mm – przy najmniejszych i powinna zawierać około 20% ziaren o „najgrubszym” uziarnieniu.

Uziarnienie nadawy do młynów wibracyjnych i udarowych uwarunkowane jest wymaganiami uziarnienia produktu mielenia i wynosi
0÷40 mm przy mieleniu drobnym, 0÷10 mm przy mieleniu bardzo drobnym oraz 0÷2 mm przy mieleniu koloidalnym. Uziarnienie nadawy do młynów mieszadłowych i strumieniowych wynosi najczęściej 0÷2 mm.

Uziarnienie produktów kruszenia oznaczane jest znormalizowaną metodą sitową – przez przesiewanie w dominującej większości przypadków na sucho, na sitach w przesiewaczu laboratoryjnym, który do wspomagania procesu przesiewania ma standardowo wbudowany wibrator bezwładnościowy z regulacją amplitudy drgań.

Znacznie większe zróżnicowanie uziarnienia produktów rozdrabniania ma miejsce w procesach mielenia, z których produkty mają bardziej rozległe zastosowanie. Na przykład najkorzystniejsze uziarnienie produktów mielenia wynosi: rud miedzi - poniżej 75 μm, rud cynku - poniżej 10 μm, rud innych metali: d90 = 20 μm, surowców do produkcji cementu poniżej 90 μm, surowców do produkcji ceramiki sanitarnej: 1÷3% p.n.s. 0,063 mm, surowców do produkcji ceramiki szlachetnej klasy: 0÷0,040 mm; 0÷0,063 mm, 0÷0,075 mm, 0÷0,125 mm oraz 0÷25 mm, pigmentów d50 = 3÷10 μm, wysokiej jakości granulowanych nawozów mineralnych udział klasy 0÷10 μm powyżej 70%.

 

Charakterystyka i wskaźniki technologiczne maszyn rozdrabniających

Sposoby rozdrabniania
  • wymagania technologiczne stawiane produktom rozdrabniania najczęściej udziały górnej i dolnej klasy ziarnowej, czyli ilości
    nadziarna lub podziarna - jeśli kruszarka lub młyn pracują w układzie otwartym,
  • jednostkowy pobór energii na proces rozdrabniania w maszynie rozdrabniającej i całym układzie rozdrabniania,
  • dopuszczalna ilość zanieczyszczeń produktów rozdrabniania pochodzących ze zużywających się elementów roboczych maszyn rozdrabniających,
  • wydajność – zmianowa, dobowa, miesięczna, roczna, przy czym wydajność powinna być sprecyzowana dla określonych wymagań
    technologicznych produktu rozdrabniania i definiowana jest w kontraktach jako wydajność gwarantowana,
  • podstawowe wyposażenie technologiczne i pomocnicze układu oraz liczba maszyn rozdrabniających,
  • rodzaj cyklu pracy maszyn,
  • współczynnik wykorzystania czasu pracy,
  • wymagania w zakresie współdziałania układu rozdrabniania z innymi układami technologicznymi,
  • wymagania dotyczące zasilania energetycznego,
  • wymagania w zakresie AKP i sterowania automatycznego,
  • wymagania dotyczące stanu obsługi,
  • wymagania w zakresie strategii remontowej,
  • wymagania dotyczące BHP i ochrony otoczenia

W procesach rozdrabniania (kruszenia i mielenia) materiałów kruchych występuje bardzo duże zróżnicowanie budowy i działania maszyn rozdrabniających, czyli kruszarek i młynów. Zróżnicowanie to spowodowane jest następującymi przesłankami:

  • własnościami fizycznymi rozdrabnianych materiałów (wytrzymałością na ściskanie, twardością, składem mineralnym, strukturą, teksturą 
  • pochodzeniem geologicznym udziałem zanieczyszczeń, podatnością na rozdrabnianie, abrazyjnością oraz innymi własnościami w specjalistycznych technologiach,
  •  uziarnieniem nadawy i produktów uziarnienia,
  • wydajnością maszyny rozdrabniającej,
  • zapotrzebowaniem energii na proces rozdrabniania oraz procesy
  • pomocnicze (klasyfikacji ziarnowej, transportu, wzbogacania, suszenia i innych),
  • kosztami wymiany elementów roboczych,
  • pozostałymi kosztami inwestycyjnymi i eksploatacyjnymi,
  • dostępnością maszyn rozdrabniających,
  • dostępnością i kosztami serwisu.

Jednym z głównych czynników mających wpływ na dobór maszyny rozdrabniającej są własności fizyczne rozdrabnianego materiału. Własności fizyczne wpływają na rodzaj dominującego obciążenia, które wpływa na proces rozdrabniania pojedynczego ziarna oraz zbioru rozdrabnianych ziaren. 

W praktyce dobór maszyny rozdrabniającej do rozdrabniania konkretnego materiału uwzględnia jeszcze wiele innych wymagań. Pozostałe podstawowe parametry maszyn rozdrabniających (maksymalny wymiar ziaren nadawy, średni stopień rozdrobnienia oraz
wydajność) zostały określone w pracy . Zawierają je również katalogi producentów tych maszyn.

Elementy robocze, a także konstrukcyjne maszyn rozdrabniających przenoszą duże obciążenia. Ze względu na te obciążenia oraz silne
oddziaływanie ścierne rozdrabnianych materiałów, następuje szybkie zużycie elementów roboczych. Stąd aby zapewnić wysoką niezawodność maszyn rozdrabniających przy ich projektowaniu i eksploatacji uwzględnia się jeszcze następujące czynniki:

− własności fizyczne i chemiczne rozdrabnianego materiału, to jest: skład ziarnowy oraz maksymalny wymiar ziarna nadawy i produktu
rozdrabniania, twardość, wytrzymałość na ściskanie, abrazyjność, wilgotność nadawy i produktu rozdrabniania, stopień rozdrobnienia
(maksymalny, średni, 97-procentowy, 90-procentowy lub inny),

− wydajność maszyny rozdrabniającej przy wymaganym uziarnieniu produktu rozdrabniania – przy pracy w cyklu otwartym, lub
zamkniętym,

− koszty inwestycyjne i eksploatacyjne maszyny rozdrabniającej, jej układu technologicznego (instalacji),

− koszty eksploatacyjne: poboru energii, zużycia elementów roboczych,obsługi bieżącej, serwisu,

− koszty infrastruktury budowlanej, urządzeń pomocniczych, instalacji,

− koszty monitoringu, sterowania automatycznego, archiwizacji parametrów pracy,
− koszty BHP i ochrony otoczenia,

− zamienność technologiczną, łatwą sterowalność.

Maszyna rozdrabniająca (kruszarka, młyn) eksploatowana jest w układzie technologicznym zwanym instalacją, węzłem lub linią technologiczną, który oprócz urządzeń technologicznych wyposażony jest w urządzenia pomocnicze: monitorujące jego działanie, sterujące i kontrolno-pomiarowe.

W przypadku układu kruszenia są to: urządzenie dozujące nadawę, a w przypadku równoczesnego suszenia - palenisko z gazami suszącymi, urządzenie odbierające produkt kruszenia, układ odpylania i oczyszczania powietrza, aparatura sterująca parametrami technologicznymi, aparatura monitorująca parametry pracy kruszarki i urządzeń pomocniczych.

Większość kruszarek użytkowana jest w instalacjach pracujących w cyklu otwartym, to znaczy bez klasyfikatora ziarnowego i zawrotu nadziarna. W przypadku nielicznych układów kruszenia pracujących w cyklu zamkniętym funkcję klasyfikatora ziarnowego pełni przesiewacz. W przypadku układu mielenia są to: urządzenie dozujące nadawę, a w układzie susząco-mielącym - palenisko z gazami suszącymi, urządzenie odbierające produkt mielenia, układ odpylania i oczyszczania powietrza - przy mieleniu na sucho, a przy mieleniu na mokro: pompa dozująca wodną zawiesinę materiału lub odrębnie wodę, a w każdym przypadku: aparatura sterująca parametrami technologicznymi, aparatura monitorująca parametry pracy młyna i urządzeń pomocniczych.

Większość młynów użytkowana jest w instalacjach pracujących w cyklu zamkniętym, czyli z klasyfikatorem ziarnowym i zawrotem nadziarna za pomocą dodatkowych urządzeń transportowych (przenośników). W układach mielenia funkcję klasyfikatora ziarnowego pełni separator pneumatyczny (przepływowy, cyrkulacyjny, turbinowy lub inny) – w przypadku mielenia na sucho oraz hydrocyklon, separator spiralny lub sito łukowe – przy mieleniu na mokro.

W pewnych przypadkach w układach stosowana jest klasyfikacja ziarnowa nadawy przed podaniem jej do kruszarki lub młyna. Jest to najczęściej przesiewacz, a w przypadku bardzo drobnego mielenia separator pneumatyczny lub hydrocyklon.

Model systemu rozdrabniania typu „czarna skrzynka”

Na rysunku przedstawiono uproszczony model systemu rozdrabniania (kruszenia lub mielenia), którego głównym elementem jest maszyna rozdrabniająca z zaznaczonymi strumieniami: masy (rozdrabnianego materiału), energii, informacji oraz efektów ubocznych (generowanego ciśnienia akustycznego, transmisji obciążeń dynamicznym na podłoże i innych. 

Klasyfikacja i zastosowanie kruszarek

Jako główne kryterium podziału przyjęto – zamieszczony w pierwszej kolumnie tabeli, rodzaj obciążeń rozdrabniających. W drugiej kolumnie tej tabeli wyspecyfikowano kruszarki, w których występują dominujące sposoby. W kolumnie trzeciej podano przykłady typowych zastosowań kruszarek, czyli materiały, które są najczęściej w nich rozdrabniane oraz materiały, które można w nich rozdrabniać z pewnymi ograniczeniami.

Podstawowym kryterium doboru kruszarki są dwa parametry technologiczne, czyli jej wydajność oraz uziarnienie rozdrobnionego produktu
kruszenia.

Przy rozdrabnianiu materiałów o znaczących własnościach ścierających (głównie zawartości krzemionki krystalicznej), ważnym aspektem jest zużycie elementów roboczych kruszarek (płyt drobiących, okładzin stożków, płaszczy walców, elementów kształtowych walców uzębionych, a także młotków bijaków, płyt odbojowych). Bardzo ważne jest kryterium zużycia tych elementów – określane jednostkowym zużyciem, określane w g zużycia elementu roboczego na 1 Mg wytworzonego produktu kruszenia.

Głównymi producentami kruszarek w Europie są firmy: Metso Minerals (Svedala, Nordberg) – oddział firmy USA w Europie, Sandvik MiningConstruction Central Europe GmbH, Thyssenkrupp Fördertechnik GmbH, KHD Humboldt Wedag AG, Aubema Crushing Technology GmbH, Förderanlagen Magdeburg, Hazemag & Epr GmbH, Weil Brechertechnik GmbH, PSP Engineering a.s., KDS Maschinenbau GmbH, Liedlbauer Aufbereitungstechnik, Reiter & Crippa S.R.L, Ammann Aufbereitung AG, BHS-Sonthofen, Lut
Metalltechnik GmbH. Merz Aufbereitungstechnik GmbH, DBT Minerał Processing GmbH, Thomaco Baumaschinen GmbH, Vortex Zerkleinerungstechnik GmbH, Martin Steckert, Giegold Maschinenbau GmbH, Magotteaux, Maschinenfabrik Liezen GMBH (przedstawiciel w Polsce - MRC Doltech Sp zo.o), Koeppern, PSP Vertriebs GmbH, Brauer Aufberertungsmaschinen GmbH & CO, FAM
Magdeburger Fórderanlagen und, Baumaschinen GmbH, GIPO AG (Gisler Power), Bücher Unipektin AG. BORAMTEC Bohr & Rammtechnik Berlin GmbH, ENCE GmbH, Grenzebach Maschinenbau GmbH, Pensylwania Crushers, McLanahan, Williams Crusher, DSMAC Dingsheng Machinery, Osborn, Powerscreen Pegson, Kleemann, Terex Finlay, Sandvik i inne.

W Polsce kruszarki produkują firmy; Makrum Project Management Sp. z o.o., KGHM- ZANAM Sp. z o.o., Zakłady Urządzeń Technicznych SA, Wamag, Carboma, Ofama Sp. z o.o., Hammerman, Mifama SA, Makrusz, Goster, Kopex Machinery, Fugor Sp. zo.o. i inne.

Klasyfikacja i zastosowanie młynów

Jako podstawowe kryterium klasyfikacji przyjęto sposób przekazywania energii elementom roboczym wydatkowanej na proces mielenia
oraz rodzaj medium powodujących mielenie. Według tego kryterium młyny dzielą się na dziesięć grup:

  1. Z mielnikami swobodnymi, ruchomą komorą z przekazywaniem energii przez komorę – grawitacyjne, wibracyjne, obrotowo-wibracyjne,
    planetarne, inne.
  2. Z mielnikami swobodnymi, nieruchomą komorą z przekazywaniem energii przez wirnik – mieszadłowe (kulkowe, kuleczkowe, perełkowe).
  3. Z prowadzonymi obrotowymi elementami roboczymi współpracującymi z obracającą się misą i dociskanym do niej układem mechanicznym lub hydraulicznym – zwane tocznymi (z układami: rolki–misa, lub kule-misa), z przekazywaniem energii przez te elementy. Młyny te w zależności od kształtu elementów roboczych zwane są: rolowo-misowymi, kulowomisowymi, pierścieniowo-kulowymi. Występują również inne wersje tych młynów oraz różniące się od nich dwie odmiany konstrukcyjne. Są to młyn jednorolkowy (HoroMill), w którym proces mielenia zachodzi pomiędzy obrotową rolką i obrotowym walcem, przy czym oba te elementy mają poziome osie geometryczne oraz młyny wahadłowe, w których proces mielenia zachodzi na nieruchomym pierścieniu, do którego dociskane są rolki mielące, obracające się dzięki sile tarcia i dociskane do pierścienia siłą odśrodkową. W młynach wahadłowych elementy robocze mają pionowe osie geometryczne.
  4. Wysokociśnieniowe: walcowe zwane prasami HPGR, które używane są też jako kruszarki oraz młyny Beta-Mill, Premill.
  5. Udarowe z wirującymi elementami roboczymi w postaci młotków lub bijaków z przekazywaniem energii przez te elementy i rozdrabniające swobodne ziarna materiału w powietrzu (gazie), w tym młyny kawitacyjne.
  6. Strumieniowe z dostarczaniem energii przez gazowe medium robocze (powietrze, parę, gaz).
  7. Elektromagnetyczne.
  8. Obrotowo-magnetyczne.
  9. Dyspergatory z wirującymi elementami roboczymi w postaci kształtowych elementów, rozdrabniające materiał w cieczy.
  10. Specjalne technologie mielenia.

Zapotrzebowanie energii na proces rozdrabniania wzrasta wraz ze zmniejszaniem się wymiarów ziaren produktu rozdrabniania. Wzrost ten jest znacząco większy przy uziarnieniu produktu poniżej 100 μm, znacząco wzrasta przy uziarnieniu poniżej 10 μm, a najbardziej silny wzrost ma miejsce przy uziarnieniu poniżej 1 μm, czyli przy wytwarzaniu mikro i nanoproszków.

Wzrost jednostkowego poboru energii wynika również ze sposobu przekazywania energii na proces rozdrabniania, który w większości młynów (z mielnikami swobodnymi i strumieniowych), różni się znacząco od sposobu przekazywania energii w kruszarkach.

W/w młynach w procesie rozdrabniania  biorą udział swobodne pośrednie elementy robocze – mielniki (kule, pręty, cylpepsy), a przy młynach grawitacyjnych, wibracyjnych czy planetarnych część energii pobiera wprawiana w ruch komora robocza.

W młynach strumieniowych większość energii pochłania sprężanie medium roboczego (powietrza).

Natomiast w młynach udarowych, w których stosuje się większe prędkości obrotowe wirników, większa niż w kruszarkach wirnikowych, część energii tracona jest na efekt wentylatorowy. Na większy pobór energii w młynach z mielnikami swobodnymi wpływa również znacznie dłuższy czas przebywania materiału w młynie, który w młynach grawitacyjnych pracujących w cyklu otwartym może dochodzić do pół godziny. Stąd, aby zmniejszyć jednostkowy pobór energii, w każdym możliwym do realizacji przypadku powinno się do wstępnego rozdrabniania zastosować kruszarki, a do młynów podawać materiał o jak najdrobniejszym uziarnieniu.

Wyjątek stanowią młyny toczne, do których w nadawie powinny być klasy ziarnowe o „grubszym” uziarnieniu, a bardzo drobna nadawa może spowodować znaczny wzrost oporów przepływu materiału przez młyn.

Na uwagę zasługuje porównanie efektywności maszyn rozdrabniających, które opracował Stairmand. Stairmand na podstawie doświadczeń wykazał, że największą efektywność rozdrabniania pojedynczego ziarna może osiągać kruszarka walcowa.

Wskaźniki efektywności rozdrabniania pojedynczych ziaren występujsce w innych maszynach odniósł do wskaźnika kruszarki
walcowej. Zestawienie wskaźników typowych maszyn rozdrabniających (kruszarek i młynów podano w tabeli 2.14.
Wskaźniki efektywności rozdrabniania pojedynczego ziarna odniesione do kruszarki walcowej [47]

Tabela 2.14.
Rodzaj maszyny rozdrabniającej Efektywność [%]
Kruszarka walcowa 70 ÷ 100
Młyn bijakowy 25 ÷ 40
Młyn młotkowy 17 ÷ 25
Młyn walcowy 7 ÷ 15
Młyn kulowyt 6 ÷ 9
Młyn mieszadłowy 2 ÷ 6
Młyn strumieniowy 1 ÷ 2
Wskaźnik efektywności ma charakter porównawczy, ale może być przydatny do wstępnej oceny przydatności konkretnej maszyny rozdrabniającej.

 

 

Młyny grawitacyjne

Date:
maj 2, 2025

Młyny grawitacyjne należą do grupy młynów z mielnikami swobodnymi, ruchomą komorą z przekazywaniem energii przez komorę, a proces rozdrabniania mielenia zachodzi w nich dzięki działaniu siły grawitacji. Nazwa „młyny grawitacyjne” jest mniej używana, ale znana w literaturze [1].

Najczęściej używane nazwy tych maszyn to młyny: bębnowe, rurowe, stożkowe (cylindrowo-stożkowe) [2], są pochodnymi kształtu ich głównego elementu roboczego, w którym zachodzi proces rozdrabniania, czyli komory [3], a także jako pochodne stosowanych w nich swobodnych elementów roboczych - najczęściej kul, ale także prętów oraz większych ziaren mielonego materiału.

Stąd ich nazwy: kulowe, prętowe, autogeniczne (samomielące) - AG oraz autogeniczne z niewielkim udziałem mielników - kul, czyli semiautogeniczne SAG. Występują również nazwy uwzględniające połączenia obu tych elementów roboczych, czyli młyny rurowo-kulowe [4] oraz uwzględniające elementy ich budowy i działania np.: młyny sitowe, suszącomielące [1, 2, 3].

W języku angielskim funkcjonują nazwy: ball mill, rod mill, pebble mill, tumbling mill, autogenous mill, semiautogenous mill, a w języku niemieckim: Kugelmühle, Rohrmühle, Rohrkugelmühle, Trommelmühle, Sturzmühle, Autogenmühle i inne.

Uziarnienie nadawy, czyli materiału wprowadzanego do młyna uzależnione jest od rodzaju procesu mielenia i wynosi:

− przy mieleniu grubym (w młynach autogenicznych) do 500 mm,

− przy mieleniu na sucho (drobnym i bardzo drobnym) 10÷80 mm – do młynów kulowych,

− przy mieleniu na mokro (drobnym i bardzo drobnym) 5÷40 mm - do młynów kulowych i prętowych.

W przemyśle górniczym przy mieleniu rud miedzi stosuje się młyny grawitacyjne kulowe i prętowe do mielenia na mokro, a zmielona ruda powinna mieć uziarnienie o p.n.s. (pozostałość na sicie) 75 μm poniżej 15% [9]. W procesach rozdrabniania i wzbogacania rud miedzi największą część kosztów (około 50%) stanowią koszty mielenia [10]. Na świecie, rudy innych metali (cynku, ołowiu i innych) miele się znacznie drobnej - do uziarnienia o d90=20 μm [11]. Wówczas młyny kulowe zastępowane są często młynami mieszadłowymi

 

Główne wady młynów grawitacyjnych, to:

znaczny jednostkowy pobór energii - znacząco większy od młynów wibracyjnych oraz mieszadłowych – zwłaszcza przy wytwarzaniu
produktu mielenia o uziarnieniu poniżej 50 μm,

duże wymiary i duża masa,

duża powierzchnia zabudowy oraz kubatura młynowni,

długi czas retencji – nawet do ponad 20 minut, co utrudnia jego sterowanie,

znaczna szkodliwość oddziaływania na otoczenie (emisja ciśnienia akustycznego od ponad 90 dB dla młynów małych do ponad 125 dB dla młynów dużych).

Pomimo tych wad prostota budowy oraz duża ich trwałość powoduje, że są dalej eksploatowane i produkowane, przy czym projektuje się je na okres eksploatacji minimum 35 lat.

Młyny bębnowe, rurowe, kulowe i prętowe

Sposoby pracy grawitacyjnego młyna rurowego

W młynie grawitacyjnym występują trzy podstawowe sposoby pracy - przedstawione na rysunku 6.1. Są to: kaskadowy, wodospadowo-kaskadowy i wodospadowy (kataraktowy). Każdy ze sposobów stosowany jest do odpowiedniego wariantu mielenia.

Sposób kaskadowy (rys. 6.1 a), w którym dominuje ścieranie mielonego materiału stosuje się przy mieleniu drobnym, w którym podawana do młyna nadawa powinna mieć jak najdrobniejsze uziarnienie.

Sposób wodospadowy (rys. 6.1.c) z dominującym udziałem udarowego rozdrabniania materiału przez uderzanie mielników z wysokości – najkorzystniej około 0,75 średnicy komory, stosuje się przy mieleniu nadawy o największych wymiarach ziaren.

Sposób trzeci jest pewnym kompromisem dwóch wcześniej wymienionych sposobów. O wystąpieniu jednego z w/w sposobu działania młyna decyduje w największym stopniu prędkość obrotowa komory. Prędkość ta jest najmniejsza przy kaskadowym sposobie pracy
(0,5÷0,6) nkr, średnia przy wodospadowo-kaskadowym (0,6÷0,7) nkr, a największa przy wodospadowym sposobie (0,7÷0,8) nkr [13]. W niektórych rozwiązaniach młynów autogenicznych, zwłaszcza przy mieleniu na sucho, prędkość obrotowa może być bliska prędkości obrotowej krytycznej [14].

Krytyczna prędkość obrotowa nkr (obr/min) jest to prędkość, przy której zachodzi równowaga sił: ciężkości i siły odśrodkowej działających na mielnik znajdujący się w najwyższym górnym położeniu dla konkretnej średnicy komory młyna [13] obliczana jest z wyrażenia:

Koszty energii pobieranej na procesy mielenia stanowią: w przemyśle rud około 50% wszystkich kosztów przeróbki i wzbogacania [19], a w przemyśle spoiw mineralnych przekraczają 80% [20].

 

 

Budowa współczesnych młynów kulowych bębnowych

 Budowa współczesnych młynów kulowych bębnowych (L/D<2) i rurowych (L/D>2):

a - bębnowy - okresowy, b - bębnowy sitowy, c - jednokomorowy przelewowy, d - jednokomorowy z przegrodą sitową, e - dwukomorowy z rozładunkiem końcowym, f - jednokomorowy z rozładunkiem peryferyjnym końcowym, g - trzykomorowy z rozładunkiem peryferyjnym środkowym, h - z obustronnym dozowaniem nadawy i odbiorem produktu mielenia (tylko do mielenia węgla), i - prętowy z końcowym rozładunkiem, j - prętowy ze środkowym rozładunkiem, k - walcowo-stożkowy, l - bębnowy z walczakiem napędzanym na obwodnicy, m - dwukomorowy z łożyskowaniem hydrostatycznym walczaka (największe młyny), L - długość komory (komór), D - średnica komory

Budowa i elementy robocze młynów grawitacyjnych

Ogólna budowa typowego młyna grawitacyjnego

Typowy młyn grawitacyjny (jego część mechaniczna) stosowany do mielenia w sposób ciągły zbudowany jest z następujących podzespołów:

− walczaka z włazami,

− dwóch dennic (jednej z czopem wlotowym - załadowczym, drugiej z czopem wylotowym – rozładowczym),

− przegród sitowych,

− wykładzin (I i II komory),

− dwóch węzłów łożyskowania,

− napędu

Rys. 6.11. Ogólna budowa typowego młyna grawitacyjnego: 1 – walczak, 2 – wykładzina I-szej komory – progowa, 3 – dennica, 4 – osłona łożyska, 5 – wlot nadawy, 6 – wlot gazów lub powietrza, 7 – łożysko ślizgowe - wahliwe, 8 – czop wlotowy, 9 – właz, 10 – przegroda sitowa międzykomorowa, 11 przegroda sitowa – wylotowa, 12 – wykładzina II-giej komory - samosortująca, 13 – czop wylotowy z wewnętrzną powierzchnią śrubową, 14 – wylot gazów lub powietrza, 15 – wał napędowy 16 – wylot produktu mielenia

Budowa nowoczesnego młyna grawitacyjnego o obniżonej masie oraz dużej wydajności

Budowa nowoczesnego młyna grawitacyjnego

1 – walczak, 2 – pokrywa walczaka od strony wlotu, 3 – pokrywa walczaka od strony wylotu, 4 – wykładzina I-szej komory, 5 – wykładzina II komory, 6 – przegroda sitowa międzykomorowa, 7 - przegroda sitowa wylotowa, 8 – właz, 9 - łożysko hydrostatyczne, 10 – koło napędu, 11 – wlot nadawy, 12 - wlot gazów lub powietrza, 13 – czop wylotowy z wewnętrzną powierzchnią śrubową, 14 – wylot produktu mielenia, 15 – wylot gazów lub powietrza

Duże młyny grawitacyjne kulowe i prętowe eksploatowane są tylko w układach mielenia pracujących w cyklu zamkniętym. Klasyfikatorami
ziarnowymi są: hydrocyklony, multihydrocyklony, sita łukowe, klasyfikatory spiralne i inne - przy mieleniu na mokro. Przy mieleniu na sucho klasyfikatorami są separatory pneumatyczne - przy „najgrubszym" uziarnieniu produktu mielenia – grawitacyjne (statyczne, inercyjne), przy drobniejszym – cyrkulacyjne i spiralne, a najnowsze młyny stosowane do mielenia na sucho wyposaża się w separatory  turbinowe.

Młyny mieszadłowe

W polskiej literaturze technicznej młyn mieszadłowy ma kilka nazw, to jest: atrytor, młyn kulkowy, kuleczkowy, perełkowy, mieszalnikowy, mieszadłowo-kulkowy, ciśnieniowo-kulkowy, a także koszowy (o specjalnej konstrukcji wirnika).

W literaturze anglojęzycznej występuje pod nazwami: attritor, stirred mill, agitator mill, agitated mill, stirrer-beat mill, pearl mill, Sandmill, a w niemieckojęzycznej: Rührwerksmühle oraz Rührwerkskugelmühle (nazwa rzadziej używana).

Młyn ten należy do grupy młynów z mielnikami swobodnymi z nieruchomą komorą oraz przekazywaniem energii przez obrotowy wirnik. Brak ruchu komory jest ważną zaletą tego młyna, ponieważ ułatwia dozowanie nadawy, odbiór produktu mielenia, a co jest najważniejsze eliminuje oddziaływanie dynamiczne na podłoże.

Rozwiązania konstrukcyjne typowych młynów mieszadłowych

Rozwiązania konstrukcyjne typowych młynów mieszadłowych

Młyny te występują w dwóch podstawowych rozwiązaniach konstrukcyjnych pionowym i poziomym uwarunkowanych położeniem osi
geometrycznej mieszadła [1, 2], z kilkudziesięcioma rodzajami rozwiązań komory i wirnika. W dominującej większości młynów osie geometryczne wirnika i walcowej komory pokrywają się.

a – z wirnikiem trzpieniowym pionowym z komorą z płaszczem wodnym, b – z wirnikiem tarczowym poziomym, c – z wirnikiem ślimakowym, 1 – komora, 2 – ładunek (mielniki z materiałem i cieczą), 3 – wirnik trzpieniowy, 4 – płaszcz wodny, 5 – wlot nadawy, 6 – wylot produktu mielenia, 7 – silnik, 8 – przekładnia cięgnowa, 9 – konstrukcja wsporcza, 10 – przegub, 11 – łożyskowanie wału wirnika, 12 – uszczelnienie wału wirnika, 13 – wirnik tarczowy, 14 - separator mielników, 15 – wirnik ślimakowy, 16 – przekładnia zębata

Młyny mieszadłowe stosuje się głównie do mielenia bardzo drobnego, koloidalnego i subkoloidalnego, a także w skali nano, głównie materiałów: miękkich (2÷4 w skali Mohsa), średnio-twardych (5÷6 w skali Mohsa), a bardzo rzadko do materiałów twardych i bardzo twardych (7÷9,5 w skali Mohsa).

Uziarnienie nadawy (maksymalny wymiar ziaren) do tego młyna uwarunkowane jest rodzajem procesu mielenia i wynosi:

− 0,2÷1 mm przy mieleniu bardzo drobnym - poniżej 10 μm,

− 0,1÷0,3 mm - przy mieleniu koloidalnym - poniżej 2 μm,

− 0,010÷0,1 mm - przy mieleniu w skali nano - poniżej 200 nm.

Stosunkowo rzadko używa się tych młynów do mielenia drobnego – poniżej 200 μm. Wówczas maksymalny wymiar ziaren nadawy mieści się w zakresie 2÷5, a maksymalnie może wynosi 10 mm.

Młyny mieszadłowe stosuje się w przemysłach: ceramicznym, chemicznym, elektronicznym, farmaceutycznym, biotechnologiach, górniczym, papierniczym, materiałów budowlanych i metalurgicznym.

Zaletami technologicznymi technologii mielenia w młynach mieszadłowych jest bardzo krótki czas mielenia od kilkudziesięciu sekund do
kilku minut oraz bardzo intensywne mieszanie mielonego materiału. 

Komory młynów mieszadłowych, ze względu na powstawanie podczas mielenia dużych ilości ciepła, wyposażone są w układ chłodzenia - najczęściej płaszcz wodny z kontrolą temperatury. W niektórych młynach chłodzony jest również wirnik, którego wał wykonany jest z rury przez który przepływa woda.

W specjalistycznych technologiach stosuje się ogrzewanie komory ze stabilizacją temperatury.

Znacznie większa szybkość procesu mielenia w młynie mieszadłowym okupiona jest znacząco większym jednostkowym zapotrzebowaniem na energię, nawet do 10 razy [1, 19].

Wynika to ze sposobu działania młyna oraz związanej z nim wartości wskaźnika koncentracji mocy, czyli mocy przypadającej na 1 m3 komory. W młynach grawitacyjnych kulowych wskaźnik ten wynosi od 15 do 17 kW/m3, w młynach wibracyjnych od 45 do 70 kW/m3
, obrotowo-wibracyjnych od 50 do 62 kW/m3 , a w mieszadłowych od 150 do 300 kW/m3.
.

Porównanie jednostkowego poboru mocy w poszczególnych rodzajach młynów

Porównanie jednostkowego poboru mocy
Date:
maj 2, 2025

Na rysunku 7.2 zamieszczono porównanie jednostkowego poboru mocy najczęściej stosowanych obecnie standardowych młynów opracowany w 2007 przez Y. Wanga i E. Forssberga [20].

Jednak, w wielu przypadkach jednostkowy pobór mocy w młynach grawitacyjnych, wibracyjnych czy mieszadłowych uzyskuje się w całkowicie innych warunkach technologicznych - głównie przy całkowicie różnym uziarnieniu nadawy porównuje się niedokładnie. Na przykład maksymalny wymiar ziaren nadawy podawanej do młyna grawitacyjnego mieści się w zakresie 10÷60 mm, do młyna wibracyjnego w zakresie 5÷40 mm, a młyna mieszadłowego, w którym najczęściej materiał jest domielany w zakresie 0,5÷3 mm i zwykle pomija się jednostkowy pobór energii wydatkowany na wstępne rozdrobnienie nadawy do tego młyna.

Dlatego ten ważny wskaźnik powinien być określany przy tym samym uziarnieniu nadawy i produktu mielenia, z uwzględnieniem poboru energii przez wszystkie maszyny przeróbcze oraz pomocnicze instalacji rozdrabniającej.

Młyny z wirnikami pionowymi

Schematy budowy i działania młynów mieszadłowych

Schematy budowy

Schematy budowy i działania współczesnych młynów mieszadłowych o niewielkiej i średniej wydajności – do 10 Mg/h zamieszczono na rysunkach.

a – pionowy z wirnikiem trzpieniowym i gładką komorą, b - pionowy z wirnikiem trzpieniowym z komorą z nieruchomymi trzpieniami, c - pionowy z wirnikiem trzpieniowym w kształcie rury z komorą z nieruchomymi trzpieniami, d - poziomy z wirnikiem trzpieniowym w kształcie rury z podłużnymi otworami i gładką komorą, e - pionowy z wirnikiem tarczowym z tarczami pełnymi i gładką komorą, f – poziomy z wirnikiem tarczowym z tarczami pełnymi i gładką komorą, 1 – komora, 2 – mielniki z materiałem, 3 – wirnik pełny z trzpieniami, 4 – płaszcz wodny, 5 – wlot zawiesiny, 6 – wylot produktu mielenia, 7 – trzpienie nieruchome w komorze, 8 – kolektor, 9 – wał z rury, 10 – otwory podłużne w wale rurowym, 11 – tarcze

Młyny specjalne i laboratoryjne

Do mieszadłowych młynów specjalnych zalicza się młyny stosowane do wytwarzania nanoproszków farmaceutyków. Producentem takich młynów jest firma Netsch, która oferuje kilka ich typoszeregów specjalizowanych jednostek dla przemysłu ceramicznego, chemicznego – zwłaszcza mielenia pigmentów i farb, spożywczego (mielenia czekolady) i wielu innych materiałów.

W młynie MM-C-2 do mielenia proszków metalicznych i metaloceramicznych używa się metalicznych elementów roboczych wirnika, komory oraz kulek o średnicy od 0,3 do 5 mm. Aby zapobiec procesowi utleniania proszku podczas mielenia na sucho komora przewietrzana jest gazem obojętnym - argonem. Separator proszku umieszczony w pokrywie komory stalowej eliminuje możliwość wydostawania się proszku podczas jej przewietrzania. Mielenie materiałów bez zanieczyszczeń metalicznych umożliwia drugi zestaw elementów roboczych. Komora polimerowa umieszczana jest w płaszczu wodnym - tym samym co komora stalowa. Do napędu wirników
tego młyna zastosowano napęd o bezstopniowej regulacji prędkości obrotowej. Młyn ten przystosowany jest do pracy w sposób okresowy.

Młyny wibracyjne

Młyny wibracyjne w literaturze technicznej anglojęzycznej nazywane są: vibratory mill, vibration mill, vibrational mill oraz vibrating mill, a w języku niemieckim Schwingmühle.

Młyny wibracyjne znalazły zastosowane w większości technologii wytwarzania proszków o bardzo zróżnicowanych własnościach fizycznych. Stosuje się je we wszystkich rodzajach procesu mielenia, to jest:
− wstępnego do uziarnienia produktu mielenia poniżej 0,5 mm,

− drobnego – poniżej 100 μm,

− bardzo drobnego – poniżej 10 μm,

− koloidalnego – poniżej 2 μm,

− w skali nano – poniżej 200 nm,

− do aktywacji powierzchniowej proszków,

- jako reaktory mechano-chemiczne, chemiczne, metalurgiczne
(do wytwarzania stopów i czystych metali o najwyższej czystości),

− do uszlachetniania powierzchni ziaren proszków (otoczkowanie),  intensywnego mieszania kilku komponentów o zróżnicowanych

ilościach,

− jako laboratoryjne młyny wibracyjne stosowane są powszechnie do przygotowania próbek do celów analitycznych (analiz fizycznych,
chemicznych, mineralogicznych), a także próbek do badań mikrobiologicznych, spektroskopowych oraz genetycznych (DNA).

 

 

W stosunku do młynów mieszadłowych młyny wibracyjne charakteryzują się:

− niższym poborem energii na proces mielenia o około 3-10 razy,

− większym maksymalnym wymiarem ziaren nadawy o około 4-10 razy,

− mniej skomplikowanym układem mielenia i łatwiejszą obsługą.

W stosunku do młynów strumieniowych młyny wibracyjne cechują się:

− niższym poborem energii na proces mielenia o około 6-10 razy,

− większym maksymalnym wymiarem ziaren nadawy o około 4-8 razy,

− możliwością mielenia materiałów tworzących z powietrzem mieszanki wybuchowe.

 

Schemat budowy jednokomorowych młynów wibracyjnych

Najstarsze konstrukcje młynów wibracyjnych, to młyny o quasi kołowej trajektorii drgań. Wśród nich są jednokomorowe młyny rurowe produkowane również obecnie.

a - o działaniu ciągłym z dwumasowym wibratorem bezwładnościowym i przekładnią synchronizacyjną, b - o działaniu okresowym z jednomasowym wibratorem: 1 - komora, 2 – ładunek (mielniki z materiałem mielonym), 3 - przegroda sitowa, 3a - przegroda sitowa do rozładunku, 4 – konstrukcja wsporcza, 5 - wlot materiału, 6 - wylot produktu mielenia, 7 - wibrator, 8 - podparcie sprężyste, 9 - rama, 10 - silnik, 11 - element walcowy w środku komory, 12 - przekładnia pasowa - synchronizacyjna, 13 - przekładnia zębata do rozładunku komory

Schematy budowy typowych dwukomorowych młynów wibracyjnych

Schematy budowy typowych dwukomorowych młynów wibracyjnych

a - z jednomasowym wibratorem bezwładnościowym i komorami usytuowanymi w płaszczyźnie pionowej, b - z jednomasowym wibratorem i komorami usytuowanymi w płaszczyźnie pochylonej do pionu, c - z dwumasowym wibratorem bezwładnościowym i komorami usytuowanymi w płaszczyźnie pionowej, d - z jednomasowym wibratorem bezwładnościowym i komorami usytuowanymi w płaszczyźnie poziomej, 1- komora (I - górna, II - dolna), 2 - ładunek (mielniki z materiałem mielonym), 3 - przegroda sitowa, 4 - konstrukcja wsporcza, 5a - wlot materiału do I komory, 5b - wlot materiału do II komory, 6a - wylot materiału z I komory, 6b - wylot materiału z II komory, 7 - wibrator, 8 - podparcie sprężyste, 9 - rama, 10 - silnik, 11 - przekładnia synchronizacyjna

Młyny obrotowo-wibracyjne

Młyny obrotowo-wibracyjne jest to nowa grupa rozwijana w Polsce w Akademii Górniczo-Hutniczej [12, 13] przez J. Sidora oraz w Federacji Rosyjskiej [54]. Są to młyny o niskiej częstotliwości drgań – poniżej 16 Hz, w których jedna lub więcej komór oprócz ruchu drgającego o odcinkowej trajektorii drgań wykonują ruch obrotowy o odpowiedniej prędkości obrotowej.

Młyny obrotowo-wibracyjne mają dwie ważne zalety:

− duże możliwości technologiczne w zakresie programowania składu ziarnowego mielonego materiału, przez odpowiedni dobór
parametrów ruchu drgającego, stopnia napełnienia i zestawu mielników praktycznie nie możliwe w innych młynach,

− korzystny wpływ wzrostu średnicy komory na wydajność młyna, a w szczególności jakość uziarnienia produktu mielenia określanego
powierzchnią właściwą (rys. 8.21) oraz syntetyczny wskaźnik skuteczności jednostkowej procesu mielenia (rys. 8.22).

Wpływ ten ma całkowicie inny charakter niż w młynach wibracyjnych i jest bardziej zbliżony do wpływu występującego w młynie grawitacyjnym [12, 20, 55].

Największą zaletą technologiczną młyna obrotowo-wibracyjnego jest znacznie większa niż w innych młynach wibracyjnych, możliwość wpływu na rodzaj obciążeń rozdrabniających ziarna mielonego materiału, to jest działania udarowego oraz ściernego przez odpowiedni dobór parametrów kinematycznych młyna (częstotliwości, amplitudy drgań oraz prędkości obrotowej komory). Dzięki temu można eksperymentalnie „programować” parametry składu ziarnowego - bardzo ważne w wielu technologiach przemysłu ceramicznego, chemicznego, elektronicznego oraz farmaceutycznego.

 

Młyn pierścieniowo-krążkowy

Młyn pierścieniowo-krążkowy to laboratoryjny młynek do próbek używany do szybkiego rozdrabniania twardych, kruchych materiałów na drobny proszek. Urządzenie wykorzystuje zestawy mielące, które składają się z pojemnika mielącego wyposażonego w jeden element mielący w kształcie krążka, dodatkowo można użyć jednego lub dwóch pierścieni. Podczas pracy pojemnik mielący jest poddawany szybkiemu ruchowi obrotowemu. Płyta z zestawem mielącym jest poddawana kołowym poziomym drganiom. Siła odśrodkowa działająca na pierścienie mielące i krążek powoduje ekstremalne ciśnienie i siły tarcia działające na próbkę, dając analityczną drobnoziarnistość w ciągu 1-3 minut. Młyny pierścieniowo-krążkowe są szeroko stosowane w laboratoriach geologicznych, górniczych i metalurgicznych do przygotowywania próbek przed analizą, oferując szybki i skuteczny sposób przygotowywania próbek do dyfrakcji rentgenowskiej, spektroskopii lub innych technik analitycznych.

Młyn pierścieniowo-krążkowy czy wibracyjny młyn tarczowy?
Innym określeniem młyna pierścieniowo-krążkowego jest wibracyjny młyn kubkowy lub wibracyjny młyn tarczowy. Retsch oferuje dwa różne modele tych instrumentów. Większy z nich, wibracyjny młyn tarczowy RS 300, współpracuje z zestawami mielącymi do 2000 ml. Zestawy mielące 800 ml, 1000 ml i 2000 ml naprawdę współpracują z tarczą. Zestaw mielący 400 ml i zestaw mielący 50 ml wykorzystują krążek, zestaw mielący 400 ml ma również pierścień. Tak więc, również RS 300 można uznać za młyn pierścieniowo-krążkowy lub wibracyjny młyn kubkowy. Zestawy mielące 100 ml i 250 ml RS 200, oba wyposażone w pierścień i krążek, można stosować w RS 300 z adapterami. Tak więc, RS 300 jest prawdziwym młynem pierścieniowo-krążkowym.

Rozdrabnianie próbek za pomocą młynów pierścieniowo-krążkowych
RS 200 lub RS 300 firmy RETSCH to urządzenia z wyboru do przetwarzania twardych i kruchych próbek, takich jak wapień lub klinkier przed analizą XRF. Ze względu na siły odśrodkowe pierścień mielący i krążek działają z dużym uderzeniem i tarciem na próbkę, umożliwiając obu młynom uzyskanie końcowego rozdrobnienia do 20 µm, w zależności od materiału próbki. Dzięki tej zasadzie redukcji wielkości wymagana analityczna rozdrobnienie jest zwykle osiągana w ciągu kilku sekund. Jest to korzystne w przypadku procesów kontroli jakości, w których wyniki analizy są potrzebne szybko, np. w celu zatwierdzenia produktu.

Zestawy mielące dostępne w rozmiarach do 250 ml dla RS 200 akceptują maksymalne początkowe rozmiary cząstek 15 mm i wykonują oscylacje kołowe z prędkością od 700 do 1500 obr./min. Obsługa młyna jest bardzo ergonomiczna dzięki uchwytom do przenoszenia zestawów mielących, systemowi szybkiego mocowania i szynie, po której zestawy mielące łatwo przesuwają się do właściwej pozycji. Przykład zastosowania - drobne mielenie klinkieru cementowego: 200 ml próbki o rozmiarach cząstek do 12 mm zmielono w RS 200 przy 1500 obr./min, używając zestawu mielącego ze stali nierdzewnej o pojemności 250 ml. Po zaledwie 60 sekundach osiągnięto grubość 85 mikronów.

RS 300 jest używany do tych samych zastosowań co RS 200, ale akceptuje początkowe rozmiary cząstek do 20 mm. Maksymalnie 4 próbki mogą być przetwarzane jednocześnie, w zależności od użytych akcesoriów. RS 300 akceptuje zestawy mielące o wadze do 30 kg i objętości próbek do 2000 ml. Pneumatyczny zacisk pojemnika mielącego i opcjonalny AutoLifter do ciężkich zestawów mielących zapewniają wygodną i bezpieczną obsługę. Przykład zastosowania - drobne mielenie surowego cementu: 2000 ml próbki klinkieru cementowego zostało sproszkowane w RS 300, przy użyciu zestawu mielącego z 2000 ml hartowanej stali. Początkowy rozmiar cząstek próbki wynosił ok. 35 mm, ale ze względu na kruchą naturę materiału, nie było problemu z jej przetwarzaniem w RS 300 bez wstępnej redukcji rozmiaru. Po 6 minutach osiągnięto grubość 100 mikronów. RS 200 rozdrabnia ten materiał znacznie szybciej, ale wymaga znacznie mniejszego rozmiaru wsadu. Tak więc niezależnie od wymagań użytkownika, RETSCH oferuje odpowiedni młyn.

Młyny rolowo-misowe (toczne)

Młyny rolowo-misowe (toczne) należą do dynamicznie rozwijającej się grupy młynów z mielnikami prowadzonymi. Najczęściej stosuje się je do bardzo drobnego mielenia materiałów: miękkich (2÷4 w skali Mohsa), średniotwardych (5÷6 w skali Mohsa) w procesach masowych o wydajności od kilku do ponad 900 Mg/h o wilgotności do 14%. Nadawa podawana do mielenia
w tych młynach ma uziarnienie poniżej 80 mm.

Proces mielenia zachodzi w nich tylko na sucho, przy czym w znacznej części młynów podczas mielenia zachodzi równoczesne suszenie materiału. Stosuje się je głównie do mielenia surowców cementowych, spoiw mineralnych, węgla, nawozów sztucznych,
surowców i produktów chemicznych.

Najczęściej używana nazwa tych młynów to młyny rolowo-misowe [1, 2]. W niewielu przypadkach do tej nazwy dodawane jest uzupełnienie „pionowe”. Polska firma Mifama produkująca te młyny nazywa je misowo-rolkowe [3, 4]. Jeszcze inne nazwy tych młynów pojawiają się w polskich pracach np. młyny pionowe [5] oraz pionowe młyny rolkowo-misowe [6].

W klasycznej literaturze niemiecko języcznej [7] nazywane są młynami walcowymi (Walzmühlen) – pomimo, że tylko dwa rozwiązania tego młyna mają rolki w kształcie walca. Podany w pracy [6] podział tych młynów wyróżnia ich ogólne konstrukcje to jest: Feder lub Fremdkraftmühlen, Schwerkraftmühlen, Fliekraftwalzmühlen.W tym języku używane są jeszcze inne nazwy tych młynów, a mianowicie Walzenschüsselmühlen [8], Vertikalmühle [8] oraz Rollenmühlen [9].

W języku angielskim używa się również praktycznie tylko dwie nazwy tych młynów, to jest: Vertical Roller Mills [10], Roller Mills [11, 12] a rzadko w USA Bowl Mill.

W większości tych młynów rozdrabnianie materiału zachodzi na obrotowej misie przez toczące się role (rolki) dociskane do niej siłą zewnętrzną. Po zmiażdżeniu – rozdrobnieniu materiału na misie, siła odśrodkowa będącą skutkiem prędkości obrotowej misy odrzuca go na zewnątrz misy, skąd podrzucany jest w górę przez strumień gazu lub powietrza podawany przez pierścień dyszowy usytuowany wokół misy.

W tych młynach element roboczy rolka, kula toczą się po misie, pierścieniu lub walcowej komorze. Stąd najbardziej adekwatną ich nazwą - w analogii do łożysk tocznych, wydaje się być młyn toczny. Dlatego taką nazwę przyjęto w dalszej części pracy. Nazwa ta odzwierciedla nie tylko ich sposób działania, ale co jest ważniejsze, odróżnia te młyny od młynów walcowych wysokociśnieniowych (rozdz. 11), również ze względu na prędkości obwodowe elementów roboczych, które w młynach - prasach walcowych są poniżej 1,5 m/s, a w młynach tocznych powyżej 4 m/s. Nazwa młyn toczny w polskojęzycznej literaturze technicznej znana jest od roku 1974

 

Główne rodzaje młynów tocznych

 a - rolowo-misowy, b - pierścieniowokulowy, c - wahadłowy, d - jednorolowy - Horomill, 1 - misa, 2 - rolka kształtowa, 3 - siła docisku rolki, 4 - pierścień dyszowy, 5 - strefa unoszenia zmielonego materiału, 6 - wlot nadawy, 7 - kolektor powietrza lub gazów suszących, 8 - wlot powietrza lub gazów, 9 - wirnik separatora turbinowego, 10 - wylot zmielonego produktu, 11 - misa, 12 - kula mieląca, 13 - separator statyczny-inercyjny, 14 - rolka walcowa, 15 - wykładzina mieląca, 16 - rolka walcowa pojedyncza, 17- obrotowa komora, 18 - płyta (zsuwnia), 19 - zgarniak, 20 - dźwignia, 21 - koło zębate bierne, 22 - łożyskowanie komory, 23 - hydrauliczny układ docisku rolki

Młyny toczne charakteryzują następujące zalety

− możliwość rozdrabniania nadawy o dużych wymiarach ziaren oraz dużej wilgotności, co jest trudne do realizacji w innych młynach,

− szybkie odprowadzenie wymaganej technologicznie klasy ziarnowej ze strefy mielenia i wydzieleniu jej z rozdrobnionego materiału,

− bardzo krótki czas retencji od 2 do 4 minut, ułatwiający sterowanie automatyczne młynem i jego instalacją, (w młynach grawitacyjnych
czas ten wynosi 20÷25 minut),

− mniejszy jednostkowy pobór energii,

− mniejsza zainstalowana moc i mniejsza masa w porównaniu z młynem grawitacyjnym o tej samej wydajności,
− znacząco niższy poziom ciśnienia akustycznego generowany przez młyn,

− mniejszy koszt fundamentów,

− mniejsza powierzchnia zabudowy,

− wysoka dyspozycyjność, stąd częste ich stosowanie do mielenia węgli energetycznych w elektrowniach cieplnych,

− możliwość wytwarzania produktu mielenia o „płaskiej” krzywej ziarnowej, z którego można wydzielać kilka produktów różniących się
składem ziarnowym, mniejszym zanieczyszczeniem produktu mielenia materiałem pochodzącym z zużywających się elementów roboczych, co jednak nie zawsze ma znaczenie.

Wady tych młynów, to:

− znacząco większe koszty inwestycyjne,

− bardziej skomplikowana budowa elementów roboczych oraz bardziej pracochłonny sposób ich wymiany,

− wyższe wymaganie odnośnie kwalifikacji i kompetencji obsługi młyna,

− staranna eksploatacja,

− droższy serwis,

− większe koszty eksploatacyjne przy mieleniu materiałów abrazyjnych z większą zawartością krzemionki krystalicznej oraz cementów
zwłaszcza cementu hutniczego,

− konieczność podgrzewania śluz obrotowych podających do młyna materiały o dużej wilgotności oraz o właściwościach lepiących.

Budowa i sposób działania młynów rolowo-misowych LM z rolką stożkową i płaską misą

Budowa i sposób działania młynów rolowo-misowych LM

a - młyn czterorolkowego z dociskiem hydraulicznym, b - dwurolkowego z dociskiem sprężynowym [21], N - napęd, ZM - zespół mielący, S - separator, 1 - rolka, 2 - misa, 3 - wykładzina misy, 4 - pierścień dyszowy, 5 - dźwignia rolki, 6 - oś dźwigni, 7 - siłownik hydrauliczny, 8 - wlot gorących gazów lub powietrza, 9 - przekładnia napędu misy, 10 - silnik, 11 - wirnik separatora turbinowego, 12 - wylot gazowej zawiesiny zmielonego materiału, 13 - strefa wstępnej separacji, 14 - stożek zawrotu nadziarna z separatora, 15 - rura wlotu nadawy, 16 - wlot nadawy, 17 - śluza obrotowa

Sposób odbioru zmielonego materiału z młyna z jego wstępną klasyfikacją ziarnową

Młyny pierścieniowo-kulowe

Młyn MKM produkcji firmy FPM z separatorem przepływowym

Młyny pierścieniowo-kulowe produkują firmy Claudius-Peters [39], Stedman [37], Babcok & Wilcox [38], a w Polsce FPM S.A. Istotną różnicą w budowie tych młynów w porównaniu z młynami rolowo-misowymi jest zastąpienie rolek ułożyskowanych w łożyskach tocznych swobodnymi kulami umieszczonymi w półtoroidalnymi wyżłobieniach dwóch półpierścieni: dolnego i górnego. Ogólną budowę i sposób działania tego młyna zamieszczono na rysunku 10.1 b.

Zastosowanie kul znacząco zmieniło warunki rozdrabniania w tych młynach. W procesie rozdrabniania toczącymi się po obracającym się
kształtowym pierścieniu większy udział mają obciążenia styczne, odległości pomiędzy kulami o średnicach do 1 m są znacznie mniejsze niż w przypadku rolek o średnicach do 2,5 m, ponadto kule pozbawione „więzów łożyskowania” dostosowują’ swoje położenie do warstwy znajdującego się na pierścieniu materiału.

Dzięki zastosowaniu do rozdrabniania kul pozbawionych łożysk, młyny te
cechują:

− niższe koszty inwestycyjne, dzięki wyeliminowaniu węzłów chłodzenia,

− niższe koszty eksploatacyjne dzięki większej żywotności kul,

− możliwość pracy przy wyższych (do 650oC) gazów suszących bez konieczności stosowania układów chłodzenia rolek i monitorowania ich temperatury,

− łatwiejszy serwis – wymiana kul.

 

Młyny udarowe: młotkowe, bijakowe, dezintegratory

Młyny udarowe są dużą grupą młynów i stosowanych w przemysłach: ceramicznym, chemicznym, górniczym, farmaceutycznym, spożywczym, energetyce oraz w gospodarstwie domowym. Przeznaczone są do mielenia materiałów średniotwardych o twardości do 5 w skali Mohsa i miękkich o twardości w skali Mohsa 2-4. Młyny te mają najbardziej zróżnicowaną budowę ze wszystkich rodzajów młynów spowodowaną ich zastosowaniem, wydajnością, możliwościami technologicznymi oraz polityką praw autorskich ich producentów.

W literaturze technicznej anglojęzycznej młyn udarowy nosi ogólną nazwę imact mill.Występuje jednak bardzo duże zróżnicowanie ich konstrukcji, a co za tym idzie szereg nazw często nadawanych przez firmy, niekiedy nie mających związku z ich budową czy działaniem np. impact hammer mill, impact beater mill, wing beater mill, pin mill, blast mill, cage mill, centrifugal impact mill i inne, a w języku niemieckim podstawowa nazwa to Prallmühle, funkcjonują również nazwy związane z ich budową, to jest: Hammermühle, Schlägmühle, Schlägermühle, Schlagkreuzmühle, Gebläsemühle, Stiftmühle, Riffelscheibenmühle i inne, a wersji do mielenia drobnego Feinprallmühle oraz bardzo drobnego Feinstprallmühle.

Ponadto większa ilość energii w tym młynie ulega rozproszeniu na ciepło, stąd w tych młynach do strefy mielenia wprowadza się większą ilość powietrza, które służy nie tylko do rozproszenia mielonego materiału w strefie mielenia, lecz także do odprowadzenia ciepła.

 

Schematy budowy młynów udarowych:

Schematy budowy młynów udarowych

a, b, c, d - z elementami roboczymi połączonymi sztywno z wirnikiem, e- młyn młotkowy z sitem, f, h - młotkowe z separatorem g - bijakowy z separatorem, i - odśrodkowy z separatorem, j, k, l - odśrodkowe [2]

Schematy budowy młynów udarowych

Schematy budowy młynów udarowych

a- bijakowy, b - wentylatorowy, c - wentylatorowy z wirnikiem bijakowym, d – wentylatorowy podwójny z wstępnym wirnikiem bijakowym,
e - wentylatorowy z wirnikiem bijakowym i wałem obustronnie podpartym, f - wentylatorowy z wirnikiem bijakowym z odrębnymi napędami wirnika bijakowego i wirnika wentylatora, g - bijakowy z pionowym wirnikiem.

Dezintegratory – młyny kołkowe

Młyny kołkowe – dezintegratory firmy Dezintegrator

Młyny kołkowe, zwane także dezintegratorami (młynami tarczowymi, igłowymi, pulweryzatorami) znajdują podobne zastosowanie, jak młyny młotkowe. Istotną różnicą ich rozwiązania jest budowa wirnika. Wirnik jako element roboczy posiada wymienne kołki zwane trzpieniami. Kołki te mogą być mocowane w tarczach z jednej strony. W dużych młynach, które mogą być stosowane jako kruszarki drugie ich końce mogą być umieszczane w pierścieniach.

Młyny te produkowane są tak jak młyny młotkowe i bijakowe w dwóch typowych wersjach:

− z wirnikiem poziomym – w przeważającej liczbie,

− z wirnikiem pionowym.

Występuje rozwiązanie, które znacząco różni je od pozostałych młynów udarowych, to jest napęd dwóch tarcz z kołkami w przeciwnym kierunku, co znacząco zwiększa możliwości ich mielenia. Stąd drugi ich podział wyróżnia młyny:

− z napędem jednego wirnika tarczowego,

− z napędem dwóch tarcz współśrodkowo usytuowanych wirników

Młyny specjalne i eksperymentalne technologie mielenia

Młyny specjalne stanowią grupę maszyn o zróżnicowanych działaniach – sposobach przekazywania energii na proces rozdrabniania i różniące się od większości młynów sposobem działania, wąskim specjalistycznym zastosowaniem, a najczęściej tylko  eksperymentalnym charakterem. Ponadto zaliczone do tej grupy młyny cechuje bardzo zróżnicowana budowa oraz mechanizm przekazywania energii na destrukcję ziaren materiału.

W większości tych młynów sam proces mielenia zachodzi na drodze mechanicznej, ale te elementy robocze (swobodne mielniki) otrzymują energię kinetyczną trzema drogami, to jest:

− mechaniczną od wirnika,

− magnetyczną od jednego lub dwóch magnesów stałych oraz obrotowej komory,

− elektromagnetyczną od sześciu elektromagnesów.

W każdym z tych młynów właściwy proces rozdrabniania polega na przekazywaniu otrzymanej różnym sposobem energii kinetycznej swobodnych mielników na rozdrabnianie ziaren materiału, czyli w tej fazie typowe rozdrabnianie na drodze mechanicznej.

Do grupy młynów specjalnych zaliczono następujące podgrupy maszyn rozdrabniających:

− wirnikowe

– udarowe [1, 2, 3, 4, 5, 6],

− obrotowo-magnetyczne [7, 8, 9, 10],

− elektromagnetyczne [11, 12, 13, 14, 15, 16].

Schematy budowy i działania tych młynów z mielnikami swobodnymi zamieszczono na rysunku 15.1. Procesy rozdrabniania przeprowadzane są nie tylko w młynach, czy kruszarkach przez oddziaływanie elementami mechanicznymi, lecz także wykorzystując inne zjawiska fizyczne w ośrodkach rozdrabniania. Są to głównie technologie eksperymentalne z dużym potencjałem ich praktycznego zastosowania [17].

Wśród nich wyróżnić należy:

− rozdrabnianie z udziałem mikrofal [18],

− rozdrabnianie metodą pneumatyczną z wysokimi prędkościami [19],

− rozdrabnianie metodą hydrauliczną z wysokimi prędkościami [20].

 

 

Schematy budowy i działania młynów specjalnych

Schematy budowy i działania młynów specjalnych

 a - wirnikowego - udarowego, b - obrotowo-magnetycznego, c - elektromagnetycznego, 1 - komora, 2 - mielniki kule, 3 - wirnik, 4 - magnesy stałe (M1, M2), 5 - elektromagnesy, 6 - mielniki pręty

Młyny elektromagnetyczne

Młyn elektromagnetyczny oferowany przez firmę GlobeCore

W tym młynie siły pola elektromagnetycznego generują ruch wirowy swobodnych mielników – prętów o niewielkiej średnicy – około 0,5÷5 mm o długości 5÷60 mm. Proces mielenia zachodzi w nich w komorach o średnicy 90÷136 mm [11] wykonanych ze stali niemagnetycznej (rys. 15.1 c). W komorze młyna wiruje pole elektromagnetyczne z częstotliwością prądu przemiennego w sieci to jest 50 Hz, które porusza z tą samą częstotliwością swobodne mielniki. Proces mielenia w tych młynach zachodzi wskutek dużej szybkości mielników, wzajemnego zderzania się oraz uderzania w komorę. Jednocześnie wskutek tarcia wytwarzana jest duża ilość ciepła. Ciepło to można wykorzystać do jednoczesnego suszenia mielonego materiału [15]. W Polsce młyn elektromagnetyczny oferuje firma Grupa Wolff. 

W przypadku posiadania nadawy o uziarnieniu poniżej kilku mm młyn ten, ze względu na prostą budowę może być przydatny w wielu gałęziach przemysłu, zwłaszcza do domielania na mokro i na sucho materiałów.

Zalety młyna elektromagnetycznego to niewątpliwie:

− przekazywanie energii bezpośrednio swobodnym mielnikom,

− brak innych elementów ruchomych (komory, rolek, wirników czy zespołu roboczego),

− możliwość zwiększania energii mielników przez zwiększanie natężenia prądu w elektromagnesach,

− możliwość jednoczesnego suszenia mielonego materiału,

− duża szybkość procesu mielenia.

− cicha praca – emitowany poziom ciśnienia akustycznego nie przekracza 60 dB.

Natomiast wadami tego młyna jest:

− możliwość rozdrabniania nadawy o maksymalnym wymiarze ziaren kilku mm.

− generowanie dużej mocy biernej, którą należy kompensować,

− spadek działania sił elektromagnetycznych w kierunku osi komory, dlatego średnice badanych i produkowanych młynów nie przekraczają 150 mm,

− trudności z uzyskaniem dużych wydajności – wynikające ze skutków w/w zjawiska.

Eksperymentalne technologie rozdrabniania

W procesie rozdrabniania – mielenia wykorzystano eksperymentalną technologię mikrofalową [18], która polega na impulsowym oddziaływaniu mikrofal na wstępnie rozdrobnione ziarna rudy (poniżej 150 mm). Ziarna te są agregatami pożądanego minerału oraz różnego rodzaju skały płonnej.

Oddziaływanie zachodzi z mocą powyżej 1 kW, a czas trwania impulsu mikrofali był krótszy niż 0,1 sekundy, a najkorzystniejszy poniżej
0,001 sekundy. Mikrofale oprócz rozdrabniania powodują również zmiany strukturalne różne dla poszczególnych składników agregatu, czego skutkiem większa jest podatność materiału na rozdrobnienia w kolejnym etapie. Zmiany te są rezultatem różnic rozszerzalności cieplnej poszczególnych składników w zagregowanych ziarnach rudy, generując obszary o zróżnicowanych naprężeniach powodujących mikropęknięcia lub inne zmiany fizyczne w agregatach rudy.

Rozdrabnianie lub zwiększenie podatności na rozdrabnianie ziaren rudy ma charakter selektywny przez działanie mikrofal na określone materiały będące składnikami zagregowanego ziarna rudy. Zaletą tego rozdrabniania jest przygotowanie rudy do ługowania w hałdzie.